Sucha skóra u dziecka — przyczyny, sposoby pielęgnacji

Skóra dziecka jest wyjątkowo wrażliwa. Łatwo ją uszkodzić czy doprowadzić do stanu nadmiernego przesuszenia. To z kolei sprzyja infekcjom i różnorodnym zaburzeniom dermatologicznym. Ponadto jest niekomfortowe dla samego malucha, ponieważ często wiąże się z takimi dolegliwościami, jak świąd czy pieczenie. Jak rozpoznać, że skóra dziecka jest nadmiernie sucha i jak ją skutecznie nawilżyć? Przeczytaj poniższy artykuł, aby poznać sprawdzone sposoby.

Spis treści:

1. Sucha i szorstka skóra u dziecka – przyczyny

  • Mała wilgotność powietrza
  • Zbyt częste mycie
  • Skłonności genetyczne i choroby skóry
  • Alergie
  • Niewłaściwa pielęgnacja

2. Przyczyny suchości skóry u niemowlaka i noworodka

3. Właściwa pielęgnacja suchej skóry dziecka

  • Czym smarować suchą skórę małych dzieci i niemowląt?

4. Jak pielęgnować suchą skórę dziecka? Dobre praktyki

5. Leczenie suchości skóry

6. FAQ

  • Dlaczego skóra dziecka jest bardziej podatna na przesuszenie?
  • Czy sucha skóra u dziecka może wskazywać na alergię lub AZS?
  • Jak kąpać dziecko, aby nie nasilać suchości skóry?

Z tego artykułu dowiesz się, że...

  • Skóra sucha u dzieci wynika głównie z delikatnej budowy naskórka, który łatwo traci wilgoć pod wpływem działania różnych czynników, m.in. niskiej wilgotności powietrza, częstych kąpieli, alergii, chorób skóry czy stosowania niewłaściwych kosmetyków. Objawia się szorstkością, zaczerwienieniem, łuszczeniem i świądem.
  • Cienki i delikatny naskórek u noworodków i niemowląt jest szczególnie podatny na przesuszenie, ponieważ dopiero przystosowuje się do nowych warunków otoczenia.
  • W przypadku niemowląt i dzieci kluczowe znaczenie ma odpowiednia pielęgnacja oparta na emolientach i kosmetykach o łagodnym składzie. Wzmacniają one barierę ochronną skóry i pomagają utrzymać jej prawidłowy poziom nawilżenia.
  • W razie utrzymywania się dolegliwości warto skonsultować się z lekarzem, który dobierze właściwe leczenie. Regularne obserwacje, dokumentacja zmian oraz kontrole u specjalisty pomagają skutecznie monitorować stan skóry dziecka.

Sucha i szorstka skóra dziecka – przyczyny

Skóra dziecka jest cieńsza niż u osoby dorosłej, a przez to bardziej wrażliwa. Z tego powodu łatwo może ulegać szkodliwemu wpływowi różnych czynników zewnętrznych, które mogą powodować m.in. jej nadmierne przesuszanie. Objawy suchej skóry u dziecka mogą być różne, jednak zwykle obejmują takie problemy, jak szorstkość naskórka, zaczerwienienie lub podrażnienie, świąd lub pieczenie, wypryski i pękanie, a także powstawanie białych łusek na powierzchni skóry. Poniżej przedstawiamy najczęstsze przyczyny suchości skóry u dziecka.

Niska wilgotność powietrza

Skóra często ulega nadmiernemu przesuszeniu zimą, gdy notuje się niską wilgotność otoczenia, lub latem, gdy często włączona jest klimatyzacja w pomieszczeniach i pojazdach. Suche powietrze może pochłaniać wilgoć z naskórka, co prowadzi do zaburzenia naturalnej równowagi wodnej tego skóry.

Zbyt częste mycie

Częste mycie, zwłaszcza u dzieci, może pozbawiać delikatną skórę warstwy naturalnych olejów, które znajdują się na jej powierzchni. W ten sposób dochodzi do uszkodzenia bariery hydrolipidowej, która chroni organizm przed bakteriami, wirusami i zanieczyszczeniami pochodzącymi z zewnątrz. Konsekwencją jest nadmierne przesuszenie tkanek i ich podrażnienie, a także zwiększone ryzyko infekcji bakteryjnych i grzybiczych.

Skłonności genetyczne i choroby skóry

W niektórych rodzinach występuje naturalna tendencja do suchości i łuszczenia się skóry, która niekiedy przybiera formę patologicznych zmian. Choroby dermatologiczne, takie jak atopowe zapalenie skóry, mają większą szansę rozwinąć się u dzieci, których rodzice również się z nimi zmagają, niż u tych, które nie mają takich obciążeń genetycznych. Warto jednak podkreślić, że dziedziczeniu ulega jedynie predyspozycja do wystąpienia schorzenia, a nie samo schorzenie. Odpowiednia pielęgnacja ciała (z wykorzystaniem emolientów) już od pierwszych dni życia może znacząco przyczynić się do zmniejszenia ryzyka wystąpienia atopowego zapalenia skory u dziecka.

Alergie

U dzieci częściej niż u dorosłych występują reakcje uczuleniowe na niektóre pokarmy, leki, zanieczyszczenia lub substancje chemiczne. Reakcje organizmu na kontakt z tego typu substancjami bywają bardziej lub mniej gwałtowne. Często alergie objawiają się suchością skóry i jej zaognieniem. Inne problemy dermatologiczne, które można zaobserwować w takiej sytuacji, to m.in.nieswędząca wysypka u dzieci, rumień, pęcherze lub grudki czy nadmierne łuszczenie.

Niewłaściwa pielęgnacja

Niektóre kosmetyki i produkty pielęgnacyjne mogą powodować podrażnienia skóry i jej suchość. Przykładowo, odczyn wielu mydeł jest nadmiernie zasadowy, przez co przyczynia się do zaburzenia naturalnego pH skóry., a w efekcie może prowadzić do rozwoju infekcji i innych problemów dermatologicznych u dziecka. Wiele balsamów i innych produktów do smarowania skóry zawiera związki chemiczne o podobnie szkodliwym działaniu. Należą do nich przede wszystkim alkohole, niektóre substancje zapachowe oraz sztuczne barwniki.

Szczególnie wrażliwa i podatna na  przesuszenia jest skóra noworodków i niemowląt. Warto jednocześnie zaznaczyć, że łuszcząca się skóra u noworodka jest zjawiskiem powszechnym i całkowicie naturalnym. Po miesiącach przebywania w wilgotnym środowisku płynu owodniowego skóra malucha musi zaadaptować się do suchego powietrza. Efektem tego procesu dostosowawczego bywa łuszczenie się zewnętrznej warstwy naskórka, co na ogół nie wymaga interwencji lekarskiej.

Przyczyny suchości skóry u niemowlęcia i noworodka

Skóra niemowląt nie jest jeszcze w pełni rozwinięta. Jest bardzo delikatna i cienka, co oznacza, że łatwo może ulec uszkodzeniom. Jest także bardziej podatna na utratę wilgoci, niż ma to miejsce w przypadku starszych dzieci czy osób dorosłych. U noworodków i niemowląt występują także zmiany hormonalne, które mogą wpłynąć na kondycję skóry.

Jednym z najbardziej popularnych zaburzeń skóry, które dotykają maluchów w pierwszych miesiącach ich życia, jest ciemieniucha. Zwykle pojawia się ona w wyniku nadmiernego wydzielania łoju z gruczołów łojowych znajdujących się na skórze głowy.

Głównym objawem ciemieniuchy jest łuszczenie się skóry na główce dziecka. Naskórek najczęściej złuszcza się w postaci białawych, tłustych i łatwo odrywających się płatków, które mogą wyglądać jak żółte lub brązowestrupki. Są one łatwe do usunięcia podczas mycia włosów dziecka.

Ciemieniucha zwykle nie powoduje świądu ani bólu. W środowisku medycznym jest uważana za naturalną i niegroźną przypadłość, która z czasem ustępuje samoistnie. Jeśli jednak utrzymuje się przez dłuższy czas lub pojawia się na innych częściach ciała maluszka, należy skonsultować się z lekarzem pediatrą, aby ustalić przyczynę problemu i zaplanować leczenie.

Właściwa pielęgnacja suchej skóry dziecka

Aby przeciwdziałać przesuszaniu się delikatnej skóry dziecka, należy zadbać o jej odpowiednią pielęgnację. Przede wszystkim trzeba ją regularnie nawilżać i natłuszczać, używając kremów i balsamów, które pomogą utrzymać odpowiedni poziom nawodnienia.

Warto stosować emolienty w celu utrzymania lub przywrócenia właściwego poziomu natłuszczenia, nawilżenia i elastyczności tkanek. Regularne korzystanie z preparatów emoliencyjnych pomaga m.in. wzmocnić barierę ochronną naskórka, a w przypadku problemów skórnych – łagodzić objawy stanu zapalnego i swędzenie. Przykładowymi składnikami emolientów są wazelina, gliceryna oraz oleje roślinne (np. olej jojoba).

Czym smarować suchą skórę małych dzieci i niemowląt?

Innowacją na rynku są kosmetyki o statusie Emolientu Plus. Zawierają one substancje aktywne o udowodnionym działaniu, które wpływają korzystnie na mikrobiom skóry. Godne polecenia są tu kosmetyki Avene z linii XERACALM A.D, takie jak XeraCalm A.D Olejek oczyszczający uzupełniający lipidy. Można go stosować u dzieci i dorosłych, a także u noworodków już od 1. dnia życia. Produkty z gamy XERACALM A.D należą również do tzw. kosmetyków sterylnych. Oznacza to, że nie zawierają konserwantów ani substancji zapachowych, a dodatkowo są wytwarzane i pakowane w sposób minimalizujący ryzyko zakażenia skóry z uszkodzoną barierą hydrolipidową.

Godne polecenia są również kosmetyki pielęgnacyjne Avene XERACALM NUTRITION, takie jak XERACALM NUTRITION Balsam nawilżający. Są one przeznaczone dla całej rodziny, dla niemowląt, dzieci i dorosłych. W chłodniejsze dni skóra twarzy i dłoni  dziecka powinna być szczególnie chroniona przed wiatrem i mrozem. Służy temu krem z gamy Cold Cream, który działa odżywczo i ochronnie. Krem można stosować u dzieci powyżej 2 lat. Z kolei latem wskazane jest stosowanie kremów z filtrem UV, które chronią skórę przed szkodliwym wpływem promieni słonecznych.

W przypadku podrażnienia skóry (które może być dodatkowo wzmagane przez jej nadmierną suchość), warto stosować regenerujące kosmetyki z linii Avene CICALFATE+.Godne polecenia są tu m.in. takie produkty, jak CICALFATE+ Regenerujący krem ochronny oraz CICALFATE+ Oczyszczający żel do mycia z gliceryną. Działają one kojąco i nadają się do stosowania przez całą rodzinę.

Na podkreślenie zasługuje fakt, że emolienty służą nie tylko pielęgnacji zdrowej skóry dziecka, ale również wspomagają leczenie wielu chorób dermatologicznych. Regularne stosowanie emolientów może przedłużyć okres bezobjawowy schorzenia, a nawet zapobiec jego nawrotom.

Jak pielęgnować suchą skórę dziecka? Dobre praktyki

W przypadku problemów z suchością skóry u dziecka wskazane jest unikanie długich, bardzo ciepłych kąpieli. Mogą one dodatkowo wspomagać odparowywanie wody z naskórka, ponieważ wysoka temperatura powoduje rozszerzenie porów, przez które wilgoć przedostaje się na zewnątrz. W przypadku niemowląt zaleca się kąpiele w lekko ciepłej wodzie z olejkiem emoliencyjnym. Jeżeli konieczne jest zastosowanie produktów myjących, najlepiej jest wybierać te, które są przeznaczone specjalnie dla najmłodszych – mają naturalny skład i nie zawierają szkodliwych substancji chemicznych.

Jeżeli Twoje dziecko już ma suchą skórę lub chcesz zapobiec jej nadmiernemu przesuszeniu w przyszłości, unikaj jej uszkadzania w sposób mechaniczny. Po kąpieli delikatnie osusz ciało maluszka, nie pocierając go ręcznikiem zbyt mocno. Najlepiej stosuj ruchy stemplujące – przykładaj miękki ręcznik do skóry do momentu, gdy resztki wody wsiąkną w materiał. Następnie nasmaruj dokładnie ciało dziecka odpowiednio dobranym kosmetykiem nawilżającym. Wybierając ubranka, szukaj naturalnych i delikatnych materiałów, takich jak jedwab czy bawełna organiczna.

Zadbaj również o zbilansowaną dietę swojego dziecka. Powinna ona zawierać wszystkie niezbędne substancje odżywcze, w tym witaminy i minerały w odpowiednich ilościach i proporcjach. Do ważnych z punktu widzenia kondycji skóry składników zaliczają się, między innymi, witamina A, jod oraz niacyna. Jeżeli potrzebujesz pomocy w opracowaniu odpowiedniego planu żywieniowego dla swojej pociechy lub całej rodziny, skonsultuj się ze specjalistą dietetykiem.

Ważne jest również podawanie dziecku optymalnych ilości płynów. Nawadnianie ciała od środka jest równie istotne, co prawidłowa pielęgnacja zewnętrzna. Część wilgoci potrzebnej do prawidłowego funkcjonowania skóry możesz dostarczać do organizmu poprzez odpowiednio skomponowaną dietę, bogatą m.in. w soczyste owoce, takie jak arbuzy czy winogrona. W przypadku niemowlęcia karmionego piersią lub z butelki nie musisz się obawiać – Twój pokarm lub mleko modyfikowane zapewnia maluszkowi wszystkie niezbędne składniki, w tym wodę.

Leczenie suchości skóry

Zdarzają się sytuacje, w których nadmierne wysuszenie skóry wymaga fachowej interwencji. W przypadku, gdy objawy nie ustępują przez długi czas, udaj się z dzieckiem na wizytę do pediatry. Przy łagodnych stanach lekarz może zalecić zmianę zabiegów pielęgnacyjnych i stosowanie odpowiednich dermokosmetyków o działaniu nawilżającym i natłuszczającym. Jeżeli dolegliwości są nasilone, konieczna może okazać się konsultacja z dermatologiem.

Wybór terapii zależy oczywiście od zdiagnozowanej przyczyny problemu. Przykładowo, w przypadku rozpoznania u dziecka alergii, lekarz może zdecydować o zastosowaniu leków antyhistaminowych w celu złagodzenia jej objawów. Leczenie chorób skóry, takich jak AZS czy ŁZS, zwykle przebiega dwutorowo. Przepisywane są zarówno leki doustne, jak i produkty do stosowania zewnętrznego, takie jak maści czy kremy.

W przypadku stwierdzenia u dziecka choroby skóry, ważne jest, aby regularnie monitorować jej stan. Pozwala to zminimalizować ryzyko powikłań i złagodzić nieprzyjemne objawy. W jaki sposób kontrolować kondycję skóry dziecka? Pamiętaj o poniższych punktach.

  1. Obserwuj
     Każdego dnia dokładnie oglądaj skórę dziecka. Zwracaj uwagę, czy pojawiły się nowe zmiany lub czy te istniejące uległy jakiejś zmianie.
  2. Rób zdjęcia
     Dokumentacja zdjęciowa pozwoli i Tobie, i lekarzowi porównywać zmiany skórne występujące u dziecka na przestrzeni dni. Dzięki temu łatwiej będzie określić, czy choroba postępuje, czy też przechodzi w stan remisji.
  3. Prowadź dziennik objawów
     Kontrolując stan skóry dziecka zapisuj najważniejsze obserwacje, a następnie przedstawiaj je lekarzowi podczas wizyt kontrolnych. Notuj, jak często pojawiają się objawy choroby, jakie czynniki je nasilają lub łagodzą, jakie leki są stosowane i jakie efekty przynosi ich przyjmowanie przez malucha.
  4. Odbywaj wizyty kontrolne
     Regularne konsultacje z pediatrą lub dermatologiem mają na celu fachową ocenę stanu skóry dziecka i dostosowanie terapii. Podczas wizyty lekarz może również zalecić dodatkowe badania diagnostyczne lub zmienić schemat leczenia, jeśli stan skóry dziecka nie poprawia się.

Ważnymi elementami monitorowania stanu skóry dziecka są czujność i regularność. Pamiętaj, by reagować na każdą zmianę, zapisując w dzienniku, kiedy i w jakich okolicznościach ona wystąpiła. Wszelkie wątpliwości konsultuj z lekarzem pediatrą lub dermatologiem.

FAQ

Dlaczego skóra dziecka jest bardziej podatna na przesuszenie?

Skóra dziecka jest znacznie cieńsza i delikatniejsza niż skóra osoby dorosłej, a jej bariera hydrolipidowa nie jest jeszcze w pełni rozwinięta. To sprawia, że szybciej traci wilgoć i łatwiej ulega podrażnieniom pod wpływem czynników zewnętrznych.

Czy sucha skóra u dziecka może wskazywać na alergię lub AZS?

Tak, przesuszona i podrażniona skóra może być jednym z objawów alergii kontaktowej, pokarmowej lub wczesnym sygnałem atopowego zapalenia skóry u dzieci. Jeśli suchości towarzyszy zaczerwienienie, świąd, wysypka lub nawracające zaostrzenia, należy skonsultować się z pediatrą lub dermatologiem.

Jak kąpać dziecko, aby nie nasilać suchości skóry?

Najlepiej stosować krótkie kąpiele w ciepłej wodzie, unikając gorącej temperatury, która przyspiesza odparowywanie wody z naskórka. Do mycia wybieraj łagodne preparaty dla dzieci – najlepiej emolientowe. Po kąpieli delikatnie osusz skórę, przykładając do niej miękki ręcznik, a następnie nałóż odpowiedni kosmetyk nawilżający.

Źródła:

  1. Serafin M., Rosińska-Borkowska D., Problem suchej skóry i jej pielęgnacji u dzieci, https://www.czytelniamedyczna.pl/2266,problem-suchej-skory-i-jej-pielegnacji-u-dzieci.html
  2. Ruszkowska L., Pielęgnacja skóry małego dziecka z uwzględnieniem skóry atopowej, Pediatria po Dyplomie 2018, https://podyplomie.pl/pediatria/29698,pielegnacja-skory-malego-dziecka-z-uwzglednieniem-skory-atopowej?srsltid=AfmBOopqx7DjmGguXlc4VRbfeqzbVsMXFWXFQRH5haSR0PYJ3mCmiqgQ
  3. Jenerowicz D., Atopowe zapalenie skóry (AZS) u dzieci i niemowląt: przyczyny, objawy i leczenie, https://www.mp.pl/pacjent/pediatria/choroby/skora/62304,atopowe-zapalenie-skory-azs-u-dzieci
  4. Catherine Mack Correa M., Nebus J., Leczenie chorych na atopowe zapalenie skóry: rola emolientów, https://podyplomie.pl/publish/system/articles/pdfarticles/000/015/163/original/49-68.pdf?1481285047

PFDC 600_2025
 

Z tej samej gamy