Fotoprotekcja skóry — dlaczego ochrona przeciwsłoneczna jest kluczowa przez cały rok?

Nasza skóra każdego dnia narażona jest na niekorzystne działanie promieni słonecznych niezależnie od pory roku czy pogody. Większość osób popełnia podstawowy błąd, sięgając po krem z filtrem jedynie w ciepłe i upalne dni, nie zdając sobie sprawy z tego, że szkodliwe skutki słońca kumulują się przez cały rok. Brak odpowiedniej fotoprotekcji wpływa istotnie na kondycję i zdrowie skóry, przyspieszając procesy starzenia i zwiększając ryzyko zmian nowotworowych. Jak zatem skutecznie chronić skórę przed słońcem zarówno latem, jak i zimą?

Fotoprotekcja — co to jest?

Fotoprotekcja to działania, mające na celu ochronę skóry przed szkodliwym wpływem promieniowania UV oraz innych form światła np. światła niebieskiego. Rolą fotoprotekcji jest ograniczenie negatywnych skutków ekspozycji na promieniowanie ultrafioletowe np. w postaci przedwczesnego starzenia się skóry, uszkodzenia komórek DNA czy ryzyka rozwoju zmian nowotworowych. To istotny element profilaktyki dermatologicznej, który wpływa zarówno na zdrowie, jak i wygląd skóry.

Ochrona przed słońcem a rodzaje promieniowania

Promieniowanie, przed którym chroni nas fotoprotekcja, obejmuje różne typy fal. Każde z nich działa inaczej i niesie inne zagrożenia dla skóry.

  • Promieniowanie UVB (280–315 nm) — odpowiada za produkcję naturalnej witaminy D i nadawanie opalenizny naszej skórze, ale jednocześnie stanowi przyczynę oparzeń słonecznych, rumienia i bezpośredniego uszkodzenia naskórka. Promienie UVB są najgroźniejsze latem, w słoneczne dni i w godzinach okołopołudniowych. Choć działają głównie na powierzchni skóry, ma istotny udział w powstawaniu zmian nowotworowych.
  • Promieniowanie UVA (315–400 nm) — jest to ten typ szkodliwego promieniowania, który działa niekorzystnie na skórę przez cały rok, nawet w pochmurne dni. Ponadto potrafi przenikać przez szyby, przez co często nie jesteśmy w stanie ukryć się przed nim także w domu czy w samochodzie. W przeciwieństwie do promieni UVB promienie UVA przenikają przez naskórek do skóry właściwej, uszkadzając tam włókna kolagenowe i elastynowe — białka, które zapewniają młody wygląd skóry. Promieniowanie UVA odpowiada tym samym za objawy fotostarzenia się skóry: zmarszczki, przebarwienia słoneczne, utratę jędrności, szorstkość i suchość skóry, niejednolity koloryt cery i rozszerzone pory. Ponadto zwiększa ryzyko rozwoju raka skóry m.in. czerniaka. 
  • Światło niebieskie HEV (435-500 nm) — jest to rodzaj światła widzialnego o wysokiej energii, które emituje nie tylko promieniowanie słoneczne, ale sztuczne źródła, jak np. ekrany urządzeń elektronicznych (komputerów, smartfonów itp.). Podobnie jak promieniowanie UVA, światło niebieskie przenika do głębokich warstw skóry, wywołując stres oksydacyjny, uszkodzenia włókien kolagenu i elastyny, powstawanie zmian barwnikowych i oznak fotostarzenia. Dlatego warto szukać kremów ochronnych z oznaczeniem HEV, by zachować zdrową skórę również w codziennych warunkach.

Fotoprotekcja skóry — najważniejsze zasady

Skuteczna fotoprotekcja opiera się na codziennych, świadomych nawykach, które pozwalają ograniczyć szkodliwy wpływ promieniowania na skórę. Oto najważniejsze zasady, których warto przestrzegać.

  • Fotoprotekcja (kosmetologia)

Stosowanie odpowiednio dobranych kosmetyków z filtrami to podstawa skutecznej ochrony przeciwsłonecznej. Jeśli zależy nam na kompleksowym podejściu do ochrony i pielęgnacji skóry, wybierajmy kosmetyki dostosowane do rodzaju skóry, z oznaczeniem UVA, UVB i HEV i wysokim filtrem przeciwsłonecznym SPF (minimum SPF 30, zaś przy dłuższym przebywaniu na słońcu i bardzo jasnej karnacji SPF 50, 50+). Doskonałym przykładem takiego kosmetyku jest krem SPF 50+ z gamy Sun od Avéne, który spełnia wszystkie potrzeby skóry wrażliwej, narażonej na niekorzystne działanie promieniowania słonecznego. Pamiętaj! Kosmetyki przeciwsłoneczne aplikuje się na skórę twarzy lub ciała nie później niż 15-30 minut przed ekspozycją na słońce.

  • Reaplikacja filtrów przeciwsłonecznych

Aby uniknąć poparzeń skóry, przebarwień czy innych negatywnych konsekwencji związanych z działaniem słońca, powinniśmy ponawiać aplikację kremu co 2-3 godziny — zwłaszcza po kąpieli, przy intensywnym poceniu się lub przetarciu skóry ręcznikiem. Fotoprotekcja SPF nie jest trwała i ulega osłabieniu w wyniku działania różnych czynników mechanicznych. 

  • Unikanie ekspozycji słonecznej w godzinach szczytu

W jakich godzinach najlepiej się opalać? Między godziną 10:00 a 16:00 słońce działa najintensywniej i sprzyja różnym uszkodzeniom skóry.

  • Szukanie cienia w czasie największego nasłonecznienia

Jest to szczególnie ważne w trakcie letnich aktywności na świeżym powietrzu, na plaży czy w górach.

  • Odzież i akcesoria ochronne

Kapelusze z szerokim rondem, okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV oraz przewiewne ubrania zakrywające skórę to doskonałe uzupełnienie ochrony przed promieniami UV.

  • Unikanie opalania przez osoby najbardziej narażone na szkodliwe działanie słońca

Opalanie w ciąży, w podeszłym lub bardzo młodym wieku (dzieci, niemowlęta), a także wtedy, gdy zmagamy się z różnymi chorobami skóry, może dodatkowo potęgowaćspotęgować negatywny wpływ słońca na skórę. 

Podsumowanie

  • Nasza skóra wymaga ochrony przed szkodliwym promieniowaniem przez cały rok — nie tylko latem, ale również zimą, w pochmurne dni i wielu codziennych sytuacjach, ponieważ niektóre typy promieni przenikają także przez chmury czy szyby.
  • Trzymając się podstawowych zasad fotoprotekcji, możemy zapewnić właściwą ochronę skórze i zmniejszyć ryzyko przykrych konsekwencji związanych z działaniem słońca: szybkiego starzenia się, poparzeń, przebarwień, uszkodzeń komórek DNA przez wolne rodniki czy nowotworów skóry.
  • Najważniejszym elementem fotoprotekcji są kosmetyki z wysokimi filtrami SPF (obrona skóry przed promieniowaniem UVB) oraz dodatkową ochroną UVA i HEV. To pozwala na kompleksowe zabezpieczenie skóry przed szerokim spektrum zagrożenia ze strony słońca. 
  • Oprócz stosowania kremów z filtrem ważna jest ich regularna reaplikacja, unikanie słońca w godzinach szczytu i przebywanie w zacienionych miejscach. Dodatkową ochronę stanowi odzież, okulary przeciwsłoneczne i nakrycie głowy.
  • Szczególną ostrożność w opalaniu powinny zachować osoby z grup ryzyka, m.in. kobiety w ciąży, dzieci, seniorzy oraz osoby z problemami dermatologicznymi. 

FAQ

Czym jest fotoprotekcja?

Fotoprotekcja to ochrona skóry przed szkodliwym działaniem promieniowania ultrafioletowego, zapobiegająca oparzeniom słonecznym, przedwczesnemu starzeniu i nowotworom skóry.

Co to są filtry UV i jak działają?

Filtry UV to składniki zawarte w kosmetykach chroniących przed słońcem, które absorbują, odbijają lub rozpraszają promieniowanie UV, zmniejszając jego szkodliwy wpływ na skórę.

Jakie są sposoby fotoprotekcji?

Do sposobów fotoprotekcji należą: stosowanie kremów z filtrem UV, noszenie odzieży ochronnej, okularów przeciwsłonecznych oraz unikanie ekspozycji na słońce w godzinach szczytu.

Czy fotoprotekcja jest potrzebna tylko latem?

Nie, fotoprotekcja jest potrzebna przez cały rok, ponieważ promieniowanie UV dociera do skóry również w pochmurne dni i zimą.

Źródła:

  1. Narbutt J., Wolska H, Kaszuba A., Langner A., Lesiak A., Maj J., Placek W., Reich A., Rudnicka L., Zegarska B.; Fotoprotekcja. Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego. Część I i II: Promieniowanie ultrafioletowe i preparaty zawierające filtry UV; Przegląd Dermatologiczny 2018; 105; 19–29; 30–40.
  2. Ebisz M., Brokowska M.; Szkodliwe oddziaływanie promieniowania ultrafioletowego na skórę człowieka; Hygeia Public Health 2015; 50(3); 467-473.
  3. Bojarowicz H., Bartnikowska N.; Kosmetyki ochrony przeciwsłonecznej. Część I i II. Filtry UV oraz ich właściwości; Probl Hig Epidemiol 2014; 95(3); 596-601; 602-608.

PFDC/482/2025

Z tej samej gamy

  • Krem SPF 50+

    Skóra sucha

    Pielęgnacja przeciwsłoneczna – skóra wrażliwa

    Krem SPF 50+
    Chroni