Czym jest hiperpigmentacja skóry? Jak poradzić sobie z widocznymi przebarwieniami i plamami?

Hiperpigmentacja to pojęcie, które dotyczy różnego rodzaju przebarwienia skóry, od drobnych plam posłonecznych po uporczywe przebarwienia hormonalne. Przyczyny powstawania tego typu zmian bywają różne, ale łączy je jedno: nierównomierny koloryt skóry, który wpływa negatywnie na wygląd, samopoczucie i pewność siebie. Skąd biorą się plamy pigmentacyjne i jak je zniwelować? Wyjaśniamy, czym jest hiperpigmentacja skóry i jak skutecznie walczyć z tym zjawiskiem!

Spis treści:

1. Hiperpigmentacja – co to jest? Co wywołuje hiperpigmentację?

2. Przyczyny powstawania przebarwień

  • Promieniowanie UV
  • Zaburzenia hormonalne
  • Stany zapalne skóry
  • Stosowanie wybranych leków, ziół lub kosmetyków
  • Starzenie się skóry

3. Rodzaje przebarwień i plam związanych z hiperpigmentacją skóry

4. Jak radzić sobie z hiperpigmentacją? Produkty do pielęgnacji skóry

5. Ochrona przed słońcem

6. Co musisz wiedzieć o hiperpigmentacji — podsumowanie

7. FAQ

Hiperpigmentacja – co to jest?

Hiperpigmentacja to proces, w którym melanocyty w wyniku reakcji obronnej zaczynają produkować nadmiar melaniny, co prowadzi do jej nierównomiernego rozmieszczenia się w skórze. W efekcie tego w miejscach, w których mamy do czynienia z nagromadzeniem barwnika, powstają obszary o ciemniejszym zabarwieniu niż reszta cery, czyli przebarwienia. 

Co wywołuje hiperpigmentację? Przyczyny powstawania przebarwień

Zaburzenia w produkcji melaniny stanowią bezpośrednią przyczynę powstawania plam na skórze. Istnieje jednak wiele różnych czynników, które mogą wywoływać ten proces. Z hiperpigmentacją najczęściej występuje w wyniku:

  • ekspozycji na słońce,
  • zmian hormonalnych,
  • stanów zapalnych skóry,
  • starzenia się,
  • stosowania wybranych leków lub substancji aktywnych.

Promieniowanie UV

Częste ekspozycja na słońce, np. przez opalanie bez odpowiedniej ochrony przeciwsłonecznej, może prowadzić do wywoływania w skórze reakcji prozapalnych i pobudzenia produkcji melaniny. Promieniowanie UVA i UVB, a także światło niebieskie HEV, to główny czynnik odpowiadający za plamy hiperpigmentacyjne i nierówny koloryt skóry. Ryzyko hiperpigmentacji dodatkowo wzrasta, gdy ekspozycja na promieniowanie łączy się z zaburzeniami w gospodarce hormonalnej czy stanami zapalnymi.

Zaburzenia hormonalne

Przebarwienia na skórze u kobiet mają ścisły związek z hormonami. Mogą się np. pojawić w trakcie ciąży, menopauzy czy stosowania niektórych terapii hormonalnych. Dzieje się tak, ponieważ żeńskie hormony (estrogen i progesteron) wpływają bezpośrednio na aktywność melanocytów. Kiedy stężenie tych hormonów jest podwyższone lub niestabilne, melanocyty zaczynają wytwarzać za dużo melaniny.

Stany zapalne skóry

Nierównomierne występowanie melaniny w skórze może pojawić się także w przebiegu mikrouszkodzeń naskórka i zmian zapalnych skóry np. przy trądziku. Melanocyty są wówczas pobudzone do nadprodukcji melaniny w miejscu zmian skórnych. To powoduje tworzenie się ciemnych plam, które mogą utrzymywać się na skórze przez dłuższy czas, zwłaszcza jeśli przebywa się dużo na słońcu.

Stosowanie wybranych leków, ziół lub kosmetyków

Niektóre leki np. antybiotyki, leki przeciwzapalne, przeciwdepresyjne, antykoncepcyjne, zioła np. dziurawiec, nagietek czy substancje aktywne, np. retinoidy, mogą zwiększać wrażliwość skóry na promienie UV. Jeśli podczas kuracji nie stosujemy wysokiej ochrony przeciwsłonecznej, istnieje duże prawdopodobieństwo powstawania przebarwień na twarzy.

Starzenie się skóry

Wraz z wiekiem skóra traci zdolność do równomiernej produkcji melaniny — zmniejsza się ilość i aktywność melanocytów, co zaburza proces melanogenezy i przyczynia się do zaburzeń barwnikowych skóry.

Rodzaje przebarwień i plam związanych z hiperpigmentacją skóry

Przebarwienia skórne możemy podzielić na kilka kategorii, w zależności od źródła ich powstawania. Poszczególne rodzaje przebarwień hiperpigmentacyjnych różnią się wyglądem, umiejscowieniem i mechanizmem rozwoju, jednak wszystkie mają związek z nadmierną produkcją melaniny w skórze. Najczęściej więc na skórze pojawiają się:

  • przebarwienia słoneczne– po intensywnym opalaniu, szczególnie u osób o jasnej karnacji; mają nieregularne brzegi, różną wielkość i brunatne zabarwienie, występują nie tylko na twarzy, ale też ramionach czy plecach,
  • plamy starcze (inaczej plamy soczewicowate lub wątrobowe) — tworzą się zwykle po 40. roku życia na twarzy, dłoniach i dekolcie; mają wyraźne granice, płaską strukturę i odcień od jasnobrązowego po ciemnobrązowy,
  • przebarwienia hormonalne (ostuda, melazma) — nieregularne, symetryczne plamy w odcieniach brązu lub szarości, zlokalizowane zwykle na twarzy; problem dotyczy głównie u kobiet, szczególnie w okresach zmian hormonalnych, np. w ciąży, i nasilają się pod wpływem słońca,
  • hiperpigmentacja pozapalna — ciemne plamy powstające po trądziku, uszkodzeniach skóry lub zabiegach kosmetycznych; mają nieregularny kształt i mogą utrzymywać się na skórze tygodniami lub miesiącami.

Jeśli chcemy skutecznie chronić skórę przed hiperpigmentacją niezależnie od jej podłoża, ochrona przeciwsłoneczna powinna być stałym elementem naszej codziennej rutyny pielęgnacyjnej.

Jak radzić sobie z hiperpigmentacją? Produkty do pielęgnacji skóry

Hiperpigmentacja skóry to dla niektórych osób duży problem estetyczny — skóra z przebarwieniami dodaje nam lat i zabiera młodzieńczy wygląd. Istnieje jednak wiele skutecznych rozwiązań, które pozwalają zmniejszać widoczność zmian i wyrównywać koloryt skóry. Walkę z przebarwieniami warto rozpocząć od domowej pielęgnacji przy użyciu kosmetyków z odpowiednimi składnikami aktywnymi. Do substancji tych należą m.in. witamina C, kwas glikolowy, kwas azelainowy czy retinal.

  • Witamina C to silny antyoksydant, który rozjaśnia przebarwienia poprzez hamowanie enzymu tyrozynazy (odpowiedzialnego za syntezę melaniny). Chroni także skórę przed szkodliwym działaniem wolnych rodników i wspiera jej regenerację. Chcąc jeszcze skuteczniej zapobiegać ciemnym plamom i wyraźnie rozświetlić kolor cery, warto sięgnąć po najbardziej stabilną formę witaminy C – glukozyd askorbylu, który znajdziesz m.in. w kremie intensywnie rozświetlającym z gamy Vitamin Activ Cg od Avéne.
  • Kwas glikolowy — należy do grupy kwasów AHA i działa złuszczająco, usuwając zrogowaciałe komórki naskórka, co przyspiesza odnowę skóry i wyrównuje jej odcień. Regularne stosowanie kwasu glikolowego sprzyja stopniowemu rozjaśnianiu przebarwień na powierzchni skóry.
  • Kwas azelainowy, obecny w Fluidzie Przeciw przebarwieniom od marki Avène, działa przeciwzapalnie i hamuje nadprodukcję melaniny. Jest szczególnie pomocny w redukowaniu przebarwień pozapalnych oraz melasmy, a przy tym łagodniejszy w działaniu w porównaniu z innymi kwasami.
  • Retinal to pochodna witaminy A, która przyspiesza odnowę komórkową i pobudza produkcję kolagenu. Wspomaga złuszczanie naskórka i poprawia jego koloryt, co z czasem prowadzi do spłycenia i rozjaśnienia przebarwień. Składnik ten jest obecny w dermokosmetykach Avène takich jak Multi intensywny Krem na noc z linii HYALURON ACTIV B3.

Przy bardzo rozległych przebarwieniach, które są zlokalizowane w głębszych warstwach skóry, codzienną pielęgnację skóry można połączyć ze specjalistycznymi zabiegami z zakresu medycyny estetycznej np. peelingami chemicznymi czy laserami.

Ochrona przed słońcem

Warto podkreślić, że nawet najlepsza pielęgnacja nie przyniesie trwałych efektów, jeśli nie zadbamy o odpowiednią ochronę przeciwsłoneczną. Promieniowanie UV nie tylko nasila istniejące przebarwienia, ale też sprzyja powstawaniu nowych plam, dlatego codzienne stosowanie kremu z wysokim filtrem SPF to absolutna podstawa skutecznej walki z hiperpigmentacją. Jest to szczególnie ważne podczas kuracji z użyciem hydroksykwasów, które zwiększają wrażliwość skóry na słońce.

Przy skłonnościach do zaburzeń w pigmentacji warto korzystać z produktów przeciwsłonecznych przeznaczonych dla skóry z tego typu problemami np. Sunsimed PIGMENT*. Jest to wyrób medyczny zapewniający bardzo wysoką ochronę przeciwsłoneczną przeznaczony dla osób, których dotyczy podwyższone ryzyko wystąpienia hiperpigmentacji (zaburzeń pigmentacyjnych, lentigo i melazmy). Zawiera on opatentowany filtr TriAsorB(™), który chroni skórę przed promieniowaniem UVB, UVA i światłem niebieskim do 450 nm, zapobiegając fotostarzeniu, powstawaniu zmian w kolorze skóry i uszkodzeń DNA wywołanych promieniowaniem UV.

*To jest wyrób medyczny. Używaj go zgodnie z instrukcją używania lub etykietą. Producent: Pierre Fabre Medicament Francja. Dystrybutor: Pierre Fabre Dermo-Cosmétique Polska sp. z o.o.

Co musisz wiedzieć o hiperpigmentacji — podsumowanie

Hiperpigmentacja to złożony problem, na którego występowanie wpływa wiele różnych czynników. Do najważniejszych przyczyn powstawania przebarwień skóry należy jej nadmierne narażenie na działanie słońca. Jeśli chcesz skutecznie usunąć nieestetyczne plamy i poprawić kondycję skóry, musisz działać dwukierunkowo: właściwie pielęgnować ją w celu redukcji nieestetycznych zmian, a także chronić ją przed promieniowaniem, aby wspierać jej naturalną równowagę i zapobiec nawrotom problemu.

FAQ

Co to jest hiperpigmentacja?

Hiperpigmentacja to stan, w którym dochodzi do nadmiernej produkcji melaniny (barwnika skóry) przez melanocyty. Prowadzi to do pojawienia się ciemnych plam lub przebarwień na wybranych obszarach skóry. Zmiany te mogą mieć różne przyczyny, ale zawsze wynikają z nierównomiernego występowania pigmentu w skórze.

Jak pozbyć się hiperpigmentacji?

W walce z hiperpigmentacją pomocne są kosmetyki, zawierające takie składniki aktywne, jak: witamina C, kwas glikolowy, kwas azelainowy czy retinal, które rozjaśniają plamy i wyrównują koloryt skóry. W przypadku głębszych zmian warto łączyć je z zabiegami medycyny estetycznej. Niezbędnym elementem każdej terapii jest jednak codzienna ochrona przeciwsłoneczna z wysokim filtrem SPF.

Jakie niedobory powodują przebarwienia?

Niedobór niektórych witamin (w szczególności witamin A, C i E), a także minerałów takich, jak np. miedź, żelazo i cynk, może zwiększać skłonności skóry do przebarwień. Witamina A i jej pochodne mogą być skuteczne w redukcji przebarwień skóry. Działają poprzez stymulację odnowy komórkowej, co pomaga w rozjaśnianiu przebarwień i wyrównywaniu kolorytu skóry. Zaś witaminy C i E pełnią rolę silnych antyoksydantów, które neutralizują wolne rodniki, powstające pod wpływem promieniowania UV i stresu oksydacyjnego. Miedź, żelazo i cynk odgrywają natomiast istotną rolę w syntezie melaniny.

Źródła:

  1. Cichewicz A., Zaburzenia barwnikowe – przyczyny, objawy, leczenie, https://www.mp.pl/pacjent/dermatologia/choroby/chorobyskory/74392,zaburzenia-barwnikowe,
  2. Kilian-Pięta E., Hoppe M., Wpływ melanogenezy na powstawanie przebarwień, https://aestheticcosmetology.com/wp-content/uploads/2019/08/ke2019.4-2.pdf
  3. Engler-Jastrzębska M., Kamm A., Molekularne podstawy pigmentacji skóry. Etiologia i profilaktyka hiperpigmentacji, https://aestheticcosmetology.com/wp-content/uploads/2019/06/ke2019.3-1.pdf,
  4. Kilian-Pięta E., Witamina C jako niezbędny składnik dla skóry człowieka oraz czynniki determinujące jej wchłanianie, https://aestheticcosmetology.com/wp-content/uploads/2019/02/ke2019.1-2.pdf.

Z tej samej gamy