Trądzik hormonalny — przyczyny, leczenie

Jedną z najczęściej diagnozowanych dermatoz jest trądzik. Dokuczliwe krosty z innymi towarzyszącymi im objawami przyjmują różną postać. Jednym z rodzajów trądziku jest trądzik hormonalny, który, jak wskazuje jego nazwa, jest następstwem negatywnego działania na skórę niektórych hormonów. Problem ten dotyczy kobiet i mężczyzn w różnym wieku, nie tylko nastolatków w okresie dojrzewania. Dowiedz się więcej o objawach, przyczynach, diagnostyce i sposobach leczenia trądziku o podłożu hormonalnym! 

Spis treści:

1. Czym jest trądzik hormonalny? 

2. Trądzik hormonalny — przyczyny u osób dorosłych i nastolatków

3. W jaki sposób androgeny i estrogeny wpływają na skórę? 

4. Hormony — czy to jedyna przyczyna trądziku hormonalnego? 

5. Jak rozpoznać objawy trądziku hormonalnego? 

  • Trądzik hormonalny — gdzie występuje najczęściej?
  • Jak wygląda trądzik hormonalny? 
  • Trądzik hormonalny — objawy w zależności od rodzaju hormonów
  • Trądzik hormonalny u mężczyzn, nastolatków i kobiet

6. Czynniki, które mogą powodować wahania hormonów 

  • Nabiał a trądzik hormonalny

7. Od czego rozpocząć leczenie trądziku hormonalnego? 

8. Trądzik hormonalny — badania. Jak określić stężenie hormonów płciowych?

9. Trądzik hormonalny — leczenie naturalne

10. Jaka dieta na trądzik hormonalny? 

11. Na czym polega prawidłowa pielęgnacja skóry trądzikowej? 

12. Czy można całkowicie wyleczyć trądzik hormonalny? 

13. Podsumowanie

14. FAQ

Czym jest trądzik hormonalny? 

Wielu osobom trądzik kojarzy się z obecnością krostek, grudek i pryszczy na skórze. Zmiany takie dotyczą głównie twarzy, ale także innych partii ciała, np. dekoltu, ramion i pleców. Najczęściej spotykanym rodzajem trądziku, który może dotyczyć nawet przeszło 80% populacji, jest ten pospolity, zwany inaczej trądzikiem młodzieńczym lub zwyczajnym. Jednak nie wszyscy wiedzą, że trądzik występuje w wielu odmianach. Jego poszczególne rodzaje dzielą się w zależności od charakterystycznych objawów, a także czynników odpowiedzialnych za ich występowanie.

Powszechnym i często rozpoznawanym rodzajem zaburzeń skórnych jest trądzik hormonalny, niekiedy określany także jako trądzik androgenny i estrogenny. Jest to choroba skóry, która objawia się obecnością wykwitów, stanu zapalnego, zaczerwienienia, niekiedy obrzęku, a także zmian ropnych i przerostowych. Możliwymi powikłaniami są nadkażenia bakteryjne, przebarwienia, a nawet trwałe blizny. 

Podsumowując, trądzik pospolity, w którym za zmiany odpowiadają zaburzenia hormonalne, określa się jako trądzik hormonalny. 

Trądzik hormonalny — przyczyny u osób dorosłych i nastolatków

Tak zwana „burza hormonów” dotyczy szczególnie młodzieży. W wyniku intensywnego dojrzewania dochodzi do wzrostu stężenia hormonów męskich i żeńskich. Jednak różnego rodzaju wahania dotyczące gruczołów wydzielniczych występują w każdym wieku. Mogą mieć one związek ze schorzeniami ogólnoustrojowymi, jak i wynikać ze stylu życia i aktualnego stanu fizjologicznego. Trądzik u dorosłych o podłożu hormonalnym spotykany jest bardzo często. 

W jaki sposób androgeny i estrogeny wpływają na skórę? 

W przypadku trądziku hormonalnego za zmiany w obrębie skóry odpowiadają oczywiście substancje produkowane przez gruczoły wydzielania wewnętrznego, czyli np. nadnercza, podwzgórze, przysadkę mózgową, tarczycę, przytarczyce, jądra i jajniki. Mowa głównie o hormonach płciowych — męskich androgenach i żeńskich estrogenach. Najbardziej rozpoznawalne wśród męskich hormonów płciowych są testosteron, a także jego pochodna dihydrotestosteron. 

Substancje te pośrednio i bezpośrednio oddziałują na pracę gruczołów łojowych, prowadząc do nadprodukcji sebum. Androgeny pobudzają również proliferację keranocytów w obrębie mieszków włosowych. Oznacza to, że mogą one powodować łuszczenie się komórek naskórka, które kolejno gromadzą się w porach. To, w połączeniu z nadmiernym wydzielaniem łoju i zanieczyszczeniami, skutkuje zatykaniem ujścia gruczołów łojowych. W początkowym etapie rozwoju wykwitów zwykle powstaje więc zaskórnik, a następnie na skórze twarzy pojawia się trądzik. 

Hormony — czy to jedyna przyczyna trądziku hormonalnego? 

Zaburzenia procesu proliferacji komórkowej i łojotok to główne przyczyny pierwszego etapu powstawania nowych zmian skórnych. Jednak nadmiar sebum i łuszczenie okołomieszkowe to nie wszystko. Istotny wpływ na trądzik hormonalny mają również bakterie beztlenowe (Cutibacterium acnes), które kolonizują się w porach. Enzymy wydzielane w trakcie ich rozkładu odpowiadają m.in. za reakcję zapalną. Za ten rodzaj trądziku u osób dorosłych, jak i młodzieży odpowiadają również czynniki genetyczne i środowiskowe, zwłaszcza niezdrowa dieta, używki czy warunki klimatyczne. 

Jak rozpoznać objawy trądziku hormonalnego? 

Za trądzikiem hormonalnym mogą stać różne hormony, a każdy z nich wywołuje nieco inne objawy. Dlatego istotne jest, aby przyjrzeć się zarówno lokalizacji zmian, jak i ich charakterowi.

Trądzik hormonalny — gdzie występuje najczęściej?

  • Charakterystyczne w przypadku trądziku hormonalnego są zmiany zlokalizowane głównie na dolnej części twarzy — brodzie i wzdłuż linii żuchwy. To właśnie na tych partiach znajduje się najwięcej gruczołów łojowych.
  • Niedoskonałości mogą jednak dotyczyć także innych obszarów — linii włosów, strefy T, policzków, a nawet szyi, dekoltu, pleców i ramion.

Jak wygląda trądzik hormonalny? 

Wykwity mogą mieć różną wielkość. Zwykle jednak przyjmują postać bolesnych grudek lub guzków wypełnionych ropną wydzieliną, którym towarzyszy obrzęk skóry i zaczerwienienie. 

Trądzik hormonalny — objawy w zależności od rodzaju hormonów

  • Gdy zaburzeniom ulega poziom androgenów, problemy skórne zwykle pojawiają się w okolicach twarzy, szyi oraz pleców — tworzą je bolesne, głęboko osadzone grudki i zaskórniki. Przez nadmierne wydzielanie sebum skóra w tych miejscach staje się tłusta i połyskująca. Zmianom tym rzadko towarzyszy stan zapalny.
  • Z kolei jeśli przyczyną trądziku są zaburzenia w poziomie estrogenów, wykwity lokalizują się głównie na czole, nosie, policzkach i brodzie. Żeński hormon powoduje, że zmiany hormonalne na twarzy przybierają formę swędzących lub piekących grudek i krostek, którym często towarzyszy zaczerwienienie.

Trądzik hormonalny u mężczyzn, nastolatków i kobiet

Trądzik hormonalny po 30. roku życia to bardzo częsty problem dorosłych kobiet. Nieco rzadziej problem ten dotyczy mężczyzn. Ponadto cechą charakterystyczną tego rodzaju wyprysków jest ich cykliczne występowanie. Ich powstawanie często nasila się zależności od dnia cyklu miesiączkowego, głównie przed spodziewaną menstruacją — wpływa na to zmniejszone stężenie progesteronu. U kobiet powszechne jest także występowanie trądziku hormonalnego w ciąży. Zwykle niedoskonałości pojawiają się na tych samych obszarach ciała.

Czynniki, które mogą powodować wahania stężenia hormonów 

Układ hormonalny jest bardzo wrażliwy na czynniki zewnętrzne. Do zaburzeń w jego obrębie może dochodzić pod wpływem m.in.:

  • długotrwałego stresu,
  • niezdrowej diety,
  • używek, głównie palenia papierosów i nadmiaru alkoholu,
  • przyjmowania niektórych leków,
  • promieniowania ultrafioletowego,
  • zanieczyszczeń,
  • problemów ginekologicznych takich jak zespół policystycznych jajników (PCOS),
  • niedoczynności tarczycy (trądzik hormonalny jako jeden z objawów),
  • chorób ogólnoustrojowych. 

Nabiał a trądzik hormonalny

Mleko i inne produkty nabiałowe mogą nasilać trądzik hormonalny, zwłaszcza u osób wrażliwych na ich składniki. Dzieje się tak, ponieważ mleko oddziałuje na poziom hormonów, np. IGF-1, który pobudza skórę do produkcji większej ilości sebum, a to sprzyja powstawaniu zaskórników i stanu zapalnego. Nietolerancja laktozy i trądzik hormonalny nie są więc ze sobą bezpośrednio powiązane, ale u niektórych nadwrażliwość pokarmowa może dodatkowo pogarszać stan skóry.

Od czego rozpocząć leczenie trądziku hormonalnego? 

Jak pozbyć się trądziku hormonalnego? Przede wszystkim leczenie należy rozpocząć od poznania przyczyny problemu. Potrzebna jest więc konsultacja z dermatologiem, a w wielu przypadkach również z endokrynologiem, który zajmuje się schorzeniami układu hormonalnego. W walce z trądzikiem hormonalnym podstawą jest uregulowanie pracy gruczołów wydzielniczych. Niekiedy wskazane może być przyjmowanie leków doustnych. W przypadku kobiet pomocne bywa stosowanie tabletek antykoncepcyjnych.

Działania takie należy łączyć ze stosowaniem środków działających miejscowo i unikaniem czynników, które mogą mieć negatywny wpływ na stan skóry. Osoby zmagające się z trądzikiem muszą też zadbać o właściwą pielęgnację.

Trądzik hormonalny — badania. Jak określić stężenie hormonów płciowych?

Ponieważ głównym podłożem tego rodzaju dermatozy są hormony, w przypadku osób dorosłych kluczowe jest stwierdzenie przyczyny zaburzeń skórnych. Aby rozpoznać trądzik hormonalny, niekiedy wystarczający okazuje się wywiad z pacjentem i wizualna ocena zmian. Często jednak należy wykonać badania hormonalne, które pozwolą na określenie stężenia hormonów mogących wpływać na stan skóry. Są to proste metody diagnostyczne, przeprowadzane na podstawie pobranej próbki krwi. Lekarz może zlecić oznaczenie następujących parametrów:

  • testosteron całkowity i wolny,
  • DHEA — hormon steroidowy, dehydroepiandrosteron,
  • hormony tarczycy,
  • hormony trzustki, m.in. insulina,
  • PRL — prolaktyna wytwarzana m.in. przez przysadkę mózgową,
  • FSH — hormon folikulotropowy,
  • LH — hormon luteotropowy. 

W przypadku kobiet hormonalne badania należy wykonać w konkretnym okresie cyklu menstruacyjnego. 

Trądzik hormonalny — leczenie naturalne

Naturalne metody leczenia trądziku hormonalnego polegają na wspieraniu równowagi organizmu, łagodzeniu zaburzeń hormonalnych i objawów skórnych. Warto zwrócić uwagę na zbilansowaną dietę, regularną aktywność fizyczną, redukcję stresu i odpowiednią pielęgnację skóry. Korzystne działanie wykazują również niektóre zioła czy zielona herbata. 

Jaka dieta na trądzik hormonalny? 

Dieta ma ogromny wpływ na kondycję skóry, zwłaszcza w przypadku trądziku hormonalnego. Produkty o wysokim indeksie glikemicznym, tłuste potrawy, żywność wysoko przetworzona oraz nadmiar cukru i niezdrowych używek (takich jak alkohol czy papierosy) mogą nasilać zmiany trądzikowe, ponieważ sprzyjają wahaniom wydzielenia insuliny i hormonów. Problemem są także niedobory składników odżywczych, które odpowiadają za prawidłowe funkcjonowanie skóry i gruczołów łojowych.

Dieta na trądzik powinna być zatem oparta na warzywach, owocach o niskim IG, produktach pełnoziarnistych, zdrowych tłuszczach (np. z orzechów, siemienia lnianego, oliwy z oliwek) oraz źródłach białka o niskim stopniu przetworzenia, takich jak rośliny strączkowe, ryby morskie czy chude mięso. Pomocne mogą być również fermentowane produkty roślinne i probiotyki wspierające mikroflorę jelitową, która odgrywa istotną rolę w regulacji procesów zapalnych i gospodarki hormonalnej. A jakie witaminy na trądzik hormonalny? Warto zadbać zwłaszcza o odpowiednią podaż cynku, selenu, witaminy A, D, E oraz witamin z grupy B.

Na czym polega prawidłowa pielęgnacja skóry trądzikowej? 

W przypadku trądziku hormonalnego należy przede wszystkim dokładnie oczyszczać skórę – zarówno rano, jak i wieczorem. W ciągu dnia gromadzą się na niej zanieczyszczenia, a nocą gruczoły łojowe intensywnie pracują, dlatego regularne oczyszczanie pomaga ograniczyć powstawanie nowych niedoskonałości. 

Co na trądzik hormonalny sprawdza się najlepiej? Stosowane kosmetyki powinny być jednocześnie łagodne i skuteczne – działać przeciwbakteryjnie, regulować wydzielanie sebum, przyspieszać regenerację naskórka i łagodzić podrażnienia. Doskonałym wsparciem w codziennej pielęgnacji skóry trądzikowej może być gama Cleanance od Avène, która łączy sprawdzone składniki aktywne z wysoką tolerancją, dzięki czemu może być stosowana samodzielnie lub jako uzupełnienie leczenia dermatologicznego. Wśród produktów z tej gamy znajdziemy m.in.:

  • Comedomed + intensywny krem-żel przeciw niedoskonałościom, który redukuje wypryski i zaskórniki oraz zapobiega ich nawrotom, reguluje wydzielanie sebum i delikatnie nawilża,
  • Żel oczyszczający, który myje i matuje skórę, nie podrażniając jej,
  • A.H.A serum złuszczające, zmniejszające zmiany trądzikowe, rozszerzone pory i ślady po niedoskonałościach,
  • Comedomed peeling na intensywne zmiany trądzikowe, odpowiedni również dla nastolatków od 12. roku życia. Zawiera retinaldehyd i kwas glikolowy.

Osoby borykające się z problemem trądziku powinny też unikać nadmiernej ekspozycji na promienie słoneczne, ponieważ mogą one spowodować trwałe przebarwienia. Ważna jest również ochrona skóry przed niekorzystnymi warunkami pogodowymi. 

Czy można całkowicie wyleczyć trądzik hormonalny? 

Jeśli usunięta zostanie przyczyna problemu, przy jednoczesnej dbałości o kondycję skóry, trądzik hormonalny można wyleczyć. Jest to choroba przewlekła, która często wymaga stosowania leków, wybranych kosmetyków zawierających określone substancje aktywne (retinoidy, kwasy) lub ogólnej terapii hormonalnej. Niemniej nie jest to przypadłość, której nie można opanować. Wciąż jednak hormonalny trądzik to jedna z najbardziej złożonych dermatoz pod względem etiologii, dlatego szczególnie ważne jest pozostawanie pod opieką specjalisty i systematyczne leczenie. 

Podsumowanie

  • Trądzik hormonalny to przewlekła dermatoza, która dotyczy zarówno nastolatków, jak i osób dorosłych. Wiąże się ona z zaburzeniami czynności układu hormonalnego.
  • Typowe objawy to bolesne grudki i stan zapalne zlokalizowane głównie w dolnej części twarzy, szyi, plecach i dekolcie.
  • Główne przyczyny to wahania hormonów płciowych męskich i żeńskich, które mogą wywoływać różne choroby, leki, stres, niewłaściwa dieta czy używki.
  • Skuteczne leczenie obejmuje terapię dermatologiczną, konsultację z endokrynologiem, zmianę diety oraz pielęgnację skóry produktami regulującymi sebum i łagodzącymi stan zapalny.
  • Trądzik hormonalny można wyleczyć, jeśli zostanie zdiagnozowana i usunięta jego przyczyna – kluczem jest cierpliwość, systematyczność i wsparcie specjalistów.

FAQ

Czy trądzik hormonalny można wyleczyć naturalnymi metodami? 

Trądzik tego typu można całkowicie wyleczyć tylko wtedy gdy, wykluczone zostaną jego przyczyny. Jeśli więc zaburzenia hormonalne wynikają np. z nadmiaru stresu czy niewłaściwej diety, jak najbardziej można się pozbyć niedoskonałości poprzez zmianę złych nawyków i właściwą pielęgnację. Trzeba jednak pamiętać, że zwykle jest to problem złożony, wymagający współpracy ze specjalistami — dermatologiem, a niekiedy również endokrynologiem. 

Czego unikać przy cerze trądzikowej? 

Warto unikać dymu papierosowego, alkoholu, pokarmów słodkich, tłustych i przetworzonych, a także kosmetyków zawierających etanol i sztuczne dodatki. Niewskazane jest też stosowanie preparatów o wysokiej komedogenności, które “zapychają” pory. 

Czy trądzik hormonalny sam zniknie?

Trądzik hormonalny u nastolatków w wielu przypadkach ustępuje samoistnie — w momencie ustabilizowania pracy układu hormonalnego po osiągnięciu dojrzałości. Niemniej bardzo ważna jest właściwa pielęgnacja cery, która pozwoli uniknąć trwałych powikłań w postaci blizn i przebarwień pozapalnych. 

Po czym poznać trądzik hormonalny?

Trądzik hormonalny najczęściej pojawia się na dolnej części twarzy — zwykle na brodzie i wzdłuż linii żuchwy. Zmiany mają postać bolesnych, podskórnych grudek lub guzków z ropną treścią, często z towarzyszącym zaczerwienieniem i obrzękiem skóry. W zależności od zaburzeń hormonalnych mogą występować także na czole, plecach, szyi, ramionach czy dekolcie i przybierać formę zaskórników lub grudek bez stanu zapalnego.

Jak pozbyć się trądziku hormonalnego?

Sposoby na trądzik hormonalny obejmują zarówno leczenie farmakologiczne, jak i naturalne metody wspierające równowagę organizmu. Kluczowe jest ustalenie przyczyny zaburzeń hormonalnych — warto skonsultować się z dermatologiem lub endokrynologiem. Jak złagodzić trądzik hormonalny? Pomocne mogą być: zdrowa, p dieta, regularna aktywność fizyczna, unikanie stresu oraz odpowiednia pielęgnacja skóry.

Jakie są najlepsze kosmetyki na trądzik hormonalny?

Najlepsze kosmetyki na trądzik hormonalny to te, które delikatnie, ale skutecznie oczyszczają skórę, działają przeciwbakteryjnie i regulują wydzielanie sebum. W codziennej pielęgnacji warto stosować łagodne żele myjące bez alkoholu, toniki z kwasami, lekkie kremy matująco-nawilżające oraz produkty z cynkiem, niacynamidem lub retinoidami. Ważne są również kosmetyki z filtrem SPF, chroniące przed przebarwieniami i pogorszeniem stanu skóry pod wpływem słońca.

Z tej samej gamy